sasilik.com.tr · Op. Dr. Süleyman M. Karaatlı
Şaşılık tedavisinde medikal ve cerrahi yaklaşımların kapsamlı özeti. Gözlük, prizma, botulinum toksininden kas ameliyatlarına ve ayarlanabilir dikiş yöntemine kapsamlı bir rehber.
A comprehensive overview of medical and surgical approaches in strabismus treatment — from spectacles, prisms and botulinum toxin to muscle surgery and adjustable suture techniques.
Şaşılık tedavisinde ilk adım altta yatan nedenin ortaya çıkarılmasıdır. Beyin ve göz tümörleri başta olmak üzere sistemik hastalıklar ekarte edildikten sonra medikal tedaviye geçilir. Medikal tedavinin amacı; ambliopi tedavisi, refraksiyon düzeltimi, binoküler görmenin korunması ve cerrahiye gerek kalmaksızın ya da cerrahiye köprü olarak kaymanın kontrolüdür.
The first step in strabismus treatment is identifying the underlying cause. Once systemic diseases including brain and ocular tumours are excluded, medical treatment begins. The goals of medical treatment are: amblyopia treatment, refractive correction, preservation of binocular vision, and control of deviation without surgery or as a bridge to surgery.
Refraktif akomodatif ET'de tam hipermetropik düzeltme ile kayma düzelebilir. Yüksek AK/A'da +3.0 D bifokal (E-line) yakın kaymayı kontrol eder. XT'de miyopik tam düzeltme ya da hipermetropide minimal düzeltme konverjansı uyarabilir.
Full hyperopic correction can resolve refractive accommodative ET. +3.0 D bifocal (E-line) controls near deviation in high AC/A. In XT, full myopic or minimal hyperopic correction may stimulate convergence.
Akomodatif ET Accommodative ETFresnel veya cam prizma ile diplopinin giderilmesi, binoküler görmenin korunması. Küçük açılı kaymalar için efektif. Paralitik şaşılıkta köprü tedavisi. Prizma adaptasyon testi cerrahi planlamada latent kaymayı ortaya çıkarır.
Fresnel or ground-in prism to eliminate diplopia and preserve binocular vision. Effective for small deviations. Bridge therapy in paralytic strabismus. Prism adaptation test reveals latent deviation for surgical planning.
Diplopi kontrolü Diplopia controlAntagonist kasa enjekte edilerek geçici kısıtlılık sağlanır. 6. sinir felcinde iç rektusa uygulanır (%80 başarı). Küçük açılı, akkiz ET, infantil ET ve paralitik şaşılıkta etkin. Çocuk-erişkin her yaşta kullanılabilir.
Temporary weakness induced by injection into the antagonist muscle. Applied to MR in 6th nerve palsy (~80% success). Effective in small-angle, acquired ET, infantile ET and paralytic strabismus. Can be used at any age.
6. sinir, küçük ET 6th palsy, small ETAkomodasyonu kolaylaştırarak iç rektus aktivasyonu azaltır. Yüksek AK/A'lı akomodatif ET'de gözlük alternatifi olarak kullanılabilir. Uzun süreli kullanımda iris kistleri görülebilir.
Facilitates accommodation, reducing medial rectus activation. Can be used as an alternative to glasses in high AC/A accommodative ET. Iris cysts may occur with prolonged use.
Yüksek AK/A ET High AC/A ETAmbliopi tedavisinin temel yöntemi. Diplopi tedavisinde geçici çözüm. Paralitik şaşılıkta tolere edilemeyen diplopide kullanılabilir. Çocuklarda sürekli tek göz oklüzyonu ambliopi riski taşır.
Cornerstone of amblyopia treatment. Temporary solution for diplopia. Can be used for intolerable diplopia in paralytic strabismus. Prolonged monocular occlusion in children carries reverse amblyopia risk.
Ambliopi + diplopi Amblyopia + diplopiaSağlam göze atropin ile görmeyi bulanıklaştırma. Kapama yetersizliğinde alternatif. %1 atropin günde 1 kez. En az +2.0 D hipermetropi şart. Her 4 haftada kontrol — ters ambliyopi riski!
Blurring the sound eye with atropine. Alternative when patching fails. 1% atropine once daily. At least +2.0 D hyperopia required. Control every 4 weeks — reverse amblyopia risk!
Kapamaya alternatif Patching alternativeİçe kayma ile miyopi birlikte ise tablo karmaşıklaşır. Tam miyopik düzeltme genel kural; ancak AK/A'ya ve kayma tipine göre bireysel değerlendirme şart.
Coexisting esotropia and myopia complicates management. Full myopic correction is the general rule; however, individual assessment based on AC/A and deviation type is essential.
Bireysel planIndividual planMinimal düzeltme ile konverjansa zorlamak bir yaklaşım olsa da tam düzeltme ile görme uyarımını artırarak füzyon kontrolü sağlamak tercih edilmektedir.
Minimal correction to force convergence is one approach, but full correction to improve visual stimulation and enhance fusional control is preferred.
Tam düzeltme tercihFull correction preferredEzoforya veya küçük ET'de prizma adaptasyonu ile latent kayma miktarı ortaya çıkarılır; bu şekilde cerrahi planlama daha isabetli olur.
Prism adaptation in esophoria or small ET reveals the full latent deviation, leading to more accurate surgical planning.
Cerrahi planlamaSurgical planningHer gözde 4 rektus + 2 oblik kası bulunur
Each eye has 4 rectus + 2 oblique muscles
Hiçbir şaşılık ameliyatında %100 garanti verilemez. İyi bir merkezde tek ameliyatta başarı oranı ~%90. Her hastaya işlemin bir defada biteceği söylenmemelidir. İkinci veya nadiren üçüncü ameliyat gerekebilir.
No strabismus surgery can guarantee 100% success. In a good centre, single-surgery success is ~90%. Patients should never be told the procedure will definitely be completed in one operation. A second or rarely third surgery may be needed.
İçe kaymada çoğunlukla 1–2 iç rektus geriletmesi yeterli. Büyük açıda dış rektus güçlendirmesi de gerekebilir. Dışa kaymada bazen iki gözde, fazla ise 3–4 kasa cerrahi gerekir. Oblik kas cerrahisi horizontal doza etki etmez.
For esotropia, recession of 1–2 medial recti usually suffices. Large angles may require lateral rectus strengthening. For exotropia, surgery on both eyes sometimes needed; large angles may require 3–4 muscles. Oblique surgery does not alter horizontal dose.
Geliştirilen tanı yöntemleri ve özellikle ayarlanabilir dikiş tekniği ile başarı oranları sürekli artmaktadır.
With advancing diagnostic methods and especially the adjustable suture technique, success rates continue to improve.
Ameliyat sırasında tahmini miktardan fazla geriletme yapılır; hasta uyandıktan sonra kayma tekrar ölçülür ve dikiş ayarlanarak son pozisyon verilir. Çocuklarda narkoz, erişkinlerde lokal anestezi altında uygulanır.
More recession than estimated is performed intraoperatively; after the patient awakens, deviation is remeasured and the suture is adjusted for final position. Under general anaesthesia in children, local in adults.
Önceki ameliyatlı Re-operation casesÖzellikle; daha önce ameliyat geçirmiş hastalar, kas felci durumları (paralitik şaşılık), tiroid oftalmopatisi (Graves) sonrası kas bozukluklarında faydalı ve yüz güldürücü sonuçlar verir.
Particularly beneficial in: previously operated patients, paralytic strabismus, and muscle dysfunction secondary to thyroid ophthalmopathy (Graves disease).
Tiroid, paralitik Thyroid, paralyticForniks kesisi yapıldığı için gözün kapatılmasına gerek yoktur. 1 hafta antibiyotikli damla + merhem. Kendiliğinden eriyen dikiş kullanıldığından dikiş alınması gerekmez. İlk gün sonucu gösteren fotoğraflar mümkündür.
No eye patching required as fornix incision is used. 1 week antibiotic drops + ointment. No suture removal as absorbable sutures are used. Post-operative photos showing result from day 1 are possible.
Ayaktan ameliyat Day-case surgeryCerrahi zamanlaması: Ambliopi tedavisinden sonra cerrahi planlanmalıdır (istisnalar hariç). Paralitik şaşılıklarda spontan iyileşme şansı için en az 6 ay beklenir. İnfantil ET'de binoküler görme için mümkün olduğu kadar erken (ideali 6 ay–2 yaş) cerrahi önerilir.
Surgical timing: Surgery should follow amblyopia treatment (with exceptions). For paralytic strabismus, wait at least 6 months for spontaneous recovery. In infantile ET, early surgery (ideally 6 months–2 years) is recommended for binocular vision development.