sasilik.com.tr · Op. Dr. Süleyman M. Karaatlı
Emetropizasyondan stereopsise, kapama testlerinden Parks 3-basamak testine; görme gelişiminin temel taşları ve şaşılık muayenesinin kapsamlı rehberi.
From emmetropisation to stereopsis, from cover tests to the Parks 3-step test; the building blocks of visual development and a comprehensive guide to strabismus examination.
Yenidoğanda +8 ile -7 D arasında görülen geniş kırma kusuru aralığının, ilerleyen yaşlarla çok daha dar bir aralığa yerleşmesi sürecidir. Üç temel mekanizma rol oynar: gözün büyümesine bağlı pasif emetropizasyon, kornea eğriliğinin değişmesi ve lens gücünün azalması.
The process by which the wide refractive error range seen in newborns (+8 to -7 D) narrows to a much smaller range with advancing age. Three main mechanisms operate: passive emmetropisation from eye growth, changes in corneal curvature, and reduction in lens power.
Emetropizasyon ilk 3 yaşta en aktif olduğu için mecbur kalmadıkça tashih önerilmez. İstisnalar: içe kaymalı yüksek hipermetroplar, içe kaymalı yüksek miyoplar ve dışa kaymalı hipermetroplar — bu gruplarda tam tashih binoküler füzyon gelişimini destekler.
Since emmetropisation is most active in the first 3 years, correction is not recommended unless necessary. Exceptions: high hyperopes with esotropia, high myopes with esotropia, and hyperopes with exotropia — full correction supports binocular fusion development in these groups.
2–6 yaş döneminde hipermetropi +2 D, miyopi -1.5 D düzeyinde dengelenmeye (tashife) çalışılmalıdır. Doğuştan aksiyel uzunluk 16–17 mm'dir; lens orantısal olarak büyük ve ön kamara sığdır.
In the 2–6 year age group, aim to balance hyperopia at +2 D and myopia at -1.5 D. Axial length at birth is 16–17 mm; the lens is proportionally large and the anterior chamber shallow.
Stereopsis; iki gözün birbiriyle 1/20 mm gibi küçük farklarla aynı nesneye bakmasından elde edilen derinlik algısıdır. Titmus, TNO, Frisby ve Lang testleriyle ölçülür.
Stereopsis is depth perception derived from the slight positional difference (as small as 1/20 mm) between the two eyes viewing the same object. Measured with Titmus, TNO, Frisby and Lang tests.
Polarize vektograf. Sinek / Kelebek 3000″ · A/B/C halkalar 400/200/100″ · Sol üst halkalar 800/40″ ark hassasiyetinde stereopsisi ölçer.
Polarised vectograph. Fly/Butterfly 3000" · A/B/C circles 400/200/100" · Upper left circles 800/40" arc stereoacuity.
Kırmızı-yeşil gözlük ile uygulanan random-dot stereogram. 15–480″ arasında ölçüm yapar. Titmus'tan daha zorlu bir disosiyasyon sağlar.
Random-dot stereogram with red-green glasses. Measures 15–480" stereoacuity. Provides more challenging dissociation than Titmus.
1. basamak: Simültane persepsiyon (kuş kafese) · 2. basamak: Füzyon (tavşan) · 3. basamak: Stereopsis (kova 3D). Aynı anda subjektif + objektif kayma ölçümü yapar.
Step 1: Simultaneous perception (bird in cage) · Step 2: Fusion (rabbit) · Step 3: Stereopsis (3D bucket). Measures subjective + objective deviation simultaneously.
Horopter & Panum Alanı: Horopter; her iki gözde aynı retinal bölgeleri uyaran hayali uzaysal görme alanıdır. Panum Füzyonel Alanı ise horopterin hemen önünde ve arkındaki bölgedir — bu alanda tek görme ve stereopsis gerçekleşir.
Horopter & Panum's Area: The horopter is the imaginary spatial visual plane where corresponding retinal points of both eyes are stimulated. Panum's fusional area is the region immediately in front of and behind the horopter — where single vision and stereopsis occur.
Anne yüzü izlemi var mı? Fiksasyon 6–9. haftalarda gelişir. Pupil miyotik. Yavaş takip 6–8. hf. OKN doğumda mevcut; temporalden nazale daha hızlı. Rotasyon testi: görme normalse vestibülo-oküler refleks nistagmusu hızla söner.
Does the baby track the mother's face? Fixation develops at 6–9 weeks. Pupil miotic. Slow pursuit at 6–8 weeks. OKN present at birth; temporal-to-nasal faster. Rotation test: if vision normal, vestibulo-ocular reflex nystagmus stops quickly.
İzlem + rotasyon testi Tracking + rotation testBinoküler izlem ve konverjans refleksine bakılır. Tercihli bakış kartları (Teller, Cardiff, Keeler). Alternasyon testi. 4 pd / 20 pd prizma testi ile santral/periferik füzyon ve supresyon ayrımı.
Binocular tracking and convergence reflex assessed. Preferential looking cards (Teller, Cardiff, Keeler). Alternation test. 4 pd / 20 pd base-out prism test for central/peripheral fusion and suppression.
Teller kartları Teller cardsKay, B-LEA, Cambridge kartları. Snellen eşdeğeri lineer optotiplerle görme ölçümü. Crowding fenomeni nedeniyle tek harf DEĞİL, satır optotipi kullanılmalı. Sikloplejik refraksiyon.
Kay, B-LEA, Cambridge cards. Visual acuity with Snellen-equivalent linear optotypes. Due to crowding phenomenon, use LINE optotypes NOT single letters. Cycloplegic refraction.
Lineer optotip şart Linear optotype mandatory4 pd: Santral (foveal) görme/füzyon için. 20 pd: Periferik görme/füzyon için. Aynı test sol göz için de tekrarlanır. Supresyon mevcut ise önüne prizma geldiğinde hareket etmez; diğer göze prizma geldiğinde de düzeltici hareketi sağlayamaz.
4 pd: For central (foveal) vision/fusion. 20 pd: For peripheral vision/fusion. Test repeated for left eye. If suppression present, no movement when prism placed before that eye; also unable to make corrective movement when prism is before the other eye.
Sağ göze yeşil, sol göze kırmızı cam. Uzakta (santral) ve yakında (periferik) ayrı ayrı uygulanır. Normal binoküler tek görmede (BTG): üstte 1 kırmızı, ortada 2 yeşil, altta 1 beyaz/yeşil daire görülür.
Green glass before right eye, red before left. Applied separately for distance (central) and near (peripheral). In normal binocular single vision (BSV): 1 red above, 2 green in middle, 1 white/green below.
Sol göz (yeşil cam) supresyon yapıyor
Left eye (green glass) suppressed
Sol göz supresyonLeft eye suppressionSağ göz (kırmızı cam) supresyon yapıyor
Right eye (red glass) suppressed
Sağ göz supresyonRight eye suppressionDiplopi mevcut
Diplopia present
DiplopiDiplopiaHarmonik Anormal Retinal Korespondans (ARK)
Harmonious Abnormal Retinal Correspondence (ARC)
Harmonik ARKHarmonious ARCAlternan supresyon
Alternating suppression
Alternan supresyonAlternating suppressionUzakta yapılan test santral, yakında yapılan test periferik sorunları yansıtır
Distance test reflects central, near test reflects peripheral issues
İki mesafeTwo distances45° ve 135°'de yerleştirilen iki Maddox lensi ışığı birbirine dik çizgi haline getirir. Sağ göze 45°'de Maddox → sağ göz sağ üstten sol alta çizgi görür. Normal BTG'de çarpı (+) işareti görülür.
Two Maddox lenses at 45° and 135° convert light into mutually perpendicular lines. Maddox at 45° before right eye → right eye sees line from upper-right to lower-left. Normal BSV produces a cross (+) pattern.
Aynı cismin iki gözde farklı retinal noktalara düşmesi. İçe kaymada homonim (çaprazlaşmayan), dışa kaymada heteronim (çaprazlaşan) diplopi.
The same object falling on non-corresponding retinal points in both eyes. Esotropia → homonymous (uncrossed), exotropia → heteronymous (crossed) diplopia.
Farklı cisimlerin görüntülerinin her iki gözün fovealarına düşmesi. İmmatür görme sistemi bunu önlemek için supresyon veya ARK geliştirir.
Different objects' images falling on both foveas simultaneously. The immature visual system develops suppression or ARC to prevent this.
Görüntülerden birinin tamamen veya kısmen baskılanması. Santral supresyon → konfüzyon giderilir, periferik supresyon → diplopi elimine edilir. Monoküler veya alternan olabilir.
Complete or partial elimination of one image. Central suppression → resolves confusion, peripheral suppression → eliminates diplopia. Can be monocular or alternating.
Farklı retinal noktalara düşen görüntülerin tek görülebilmesi. Gözler paralel değilken örtme-açma testinde kayma yok ise ARK'tan şüphelenilir. En sık mikrotropyada. Harmonik ARK'ta füzyon kaba da olsa mevcuttur.
Ability to see single vision despite images falling on non-corresponding retinal points. Suspected when cover test shows no movement despite manifest misalignment. Most common in microtropia. Harmonious ARC: coarse fusion present.
Anatomik aks ile görme aksı arasındaki açı. Ortalama +5 derece (pozitif = korneal refleks hafif nazalde = yalancı dışa kayma görünümü). Krimsky ve Hirschberg testleri büyük kappa açılarında yanıltıcı olabilir.
Angle between the anatomical axis and visual axis. Average +5 degrees (positive = corneal reflex slightly nasal = pseudo-exotropia appearance). Krimsky and Hirschberg tests can be misleading with large kappa angles.
Aynı gözde, bir ekstraoküler kastaki innervasyon arttığında antagonistinin innervasyonu aynı miktarda azalır.
Örnek: Dışa bakışta dış rektus innerve olurken iç rektus eş oranda inhibe edilir.
In the same eye, when the innervation of an extraocular muscle increases, the innervation of its antagonist decreases by the same amount.
Example: During abduction, as the lateral rectus is innervated, the medial rectus is equally inhibited.
Yöndeş (yoke) kaslara eşit ve eş zamanlı innervasyon gelir.
Örnek: Sola bakışta sol dış rektus ve sağ iç rektusa eşit innervasyon gider.
Klinik önemi: Paralitik gözle fiksasyon yapılırsa (sekonder kayma), daha fazla uyarım gerekir → yöndeş kas aşırı uyarılır → sekonder kayma > primer kayma.
Yoke muscles receive equal and simultaneous innervation.
Example: During leftward gaze, equal innervation goes to left lateral rectus and right medial rectus.
Clinical significance: If fixation is with the paretic eye (secondary deviation), more innervation is required → yoke muscle is over-innervated → secondary deviation > primary deviation.
Korneal ışık refleksinin merkezden uzaklığı ölçülür. 1 mm kayma = 7° = ~15 pd. Pupil kenarı ~15°, limbus ~45° (90 pd). Büyük kappa açısından etkilenir.
Distance of corneal light reflex from centre measured. 1 mm = 7° = ~15 pd. Pupil margin ~15°, limbus ~45° (90 pd). Affected by large kappa angle.
Hızlı tarama Quick screeningFiksasyon yapan gözün önüne prizma eklenerek korneal refleksler simetrik olana kadar miktarı artırılır. Daha subjektif ama küçük çocuklarda uygulanabilir.
Prism placed before fixating eye and increased until corneal reflexes become symmetric. More subjective but applicable in young children.
Sübjektif SubjectiveSağ göz kapatıldığında sol gözde hareket → sol gözdee tropya. Hareket yoksa sırayla kapama-açma uygulanır; açılan gözde hareket → sadece forya.
Right eye covered → movement in left eye → left eye has tropia. No movement → alternate cover-uncover; movement in uncovering eye → only phoria.
Tropya / Forya ayrımı Tropia / Phoria distinctionKapamalar en az 3–4 saniye muhafaza edilerek füzyon tam olarak kırılır. Prizma hareket durana dek artırılarak mutlak kayma ölçülür.
Cover held for at least 3–4 seconds to fully break fusion. Prism increased until movement stops — measures total (manifest + latent) deviation.
Mutlak kayma Total deviationKırmızı-yeşil gözlük ile gözler disosiye edilir. Kırmızı ışıkla fiksasyon + yeşil ışıkla işaretleme. Primer ve sekonder kayma hesaplanır. Paralitik şaşılık tanısında çok değerli.
Eyes dissociated with red-green glasses. Fixation with red light + marking with green light. Calculates primary and secondary deviation. Very valuable in paralytic strabismus diagnosis.
Paralitik şaşılık Paralytic strabismusHess perdesi ile aynı prensip, fark: kırmızı-yeşil cam yerine ayna ile füzyon kırılır. İki test birbirinin tamamlayıcısıdır.
Same principle as Hess screen but fusion is broken with a mirror instead of red-green glasses. The two tests are complementary.
Hess'in tamamlayıcısı Complement to HessHer vertikal kaymada 4 adet kastan birisi sorumludur. 3 basamak bunu sistematik olarak daraltır.
In every vertical deviation, one of 4 muscles is responsible. The 3 steps systematically narrow this down.
Örnek: Sağ hipertropya · sola bakışta artar · sağ omuza baş eğildiğinde artar → Sağ Üst Oblik tutulumu.
Example: Right hypertropia · worse on left gaze · worse on right head tilt → Right Superior Oblique palsy.